หน้าหลัก ค้นหา ติดต่อ สมุดโทรศัพท์ การเรียน/การสอน เหตุการณ์ แผนที่เว็บ Thai/Eng
MCU

หน้าหลัก » พระวิทญ์ ธมฺมวโร (ธนานภรัตน์)
 
เข้าชม : ๒๗๐๙๔ ครั้ง
วิเคราะห์คติเชิงปรัชญาที่ปรากฏในเรื่องพระอุปคุต
ชื่อผู้วิจัย : พระวิทญ์ ธมฺมวโร (ธนานภรัตน์) ข้อมูลวันที่ : ๑๖/๑๐/๒๐๑๙
ปริญญา : พุทธศาสตรมหาบัณฑิต(ปรัชญา)
คณะกรรมการควบคุมวิทยานิพนธ์ :
  วิโรจน์ วิชัย
  พูนชัย ปันธิยะ
  -
วันสำเร็จการศึกษา : ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๑
 
บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ ๑) เพื่อศึกษาประวัติพระอุปคุตในคัมภีร์พระพุทธศาสนา ๒) เพื่อศึกษาคติความเชื่อเรื่องพระอุปคุตในวิถีชีวิตของชาวพุทธ ๓) เพื่อวิเคราะห์เชิงปรัชญาด้านอภิปรัชญาและจริยศาสตร์ ที่ปรากฏในเรื่องพระอุปคุต เป็นการวิจัยเอกสาร

 

ข้อค้นพบจากการวิจัย คือ ๑) ในด้านหลักฐาน พบว่า เรื่องพระอุปคุตไม่ปรากฏในพระไตรปิฎก แต่ปรากฏในคัมภีร์ยุคหลัง คือ อโศกาวทาน และ ปฐมสมโพธิกถา เล่าว่า พระอุปคุตเกิดในตระกูลพ่อค้าน้ำหอม ในเมืองมถุรา เมื่ออุปสมบทแล้ว พระอุปคุตเป็นที่รู้จักของมหาชนในการแสดงบทบาทเด่นด้วยการใช้ฤทธิ์ปราบพญาวสวัสดีมาร  ในคราวฉลองสถูปของพระเจ้าอโศกมหาราช

 

๒) ในด้านพระอุปคุตกับวิถีชีวิตของชาวพุทธ  พบว่า เมื่อชาวพุทธจะประกอบพิธีกรรมที่สำคัญ ต้องอัญเชิญพระอุปคุตมาคุ้มครอง เพื่อให้งานลุล่วงไปด้วยดี  โดยสืบทอดคติในการปราบ     เทวปุตตมาร คือ พญามารวสวัสดี ที่ท่านได้รับนิมนต์ให้ไปปราบ จึงเกิดประเพณีอัญเชิญพระอุปคุตมาคุ้มครองทุกพิธีกรรมที่สำคัญ และประเพณีตักบาตรเป็งปุ๊ด

 

๓) ในด้านแนวคิดเชิงปรัชญา เชิงอภิปรัชญา พบว่า การมีอยู่ของพระอุปคุตแม้เป็นเพียงนามธรรม แต่ก็อาศัยหลักแหล่งเกิดความเชื่อมายืนยันคือ ศัพทประมาณ (แหล่งความรู้จากหลักฐานอ้างอิง) จึงเป็นผู้ที่มีตัวตนอยู่จริงในความคิดและความเชื่อ ในเชิงจริยศาสตร์ พบว่า ความเคารพในพระอุปคุตเป็นกรอบให้ชาวพุทธได้ทำความดี คือ การบูชาอย่างเป็นรูปธรรม เพราะการบูชา เป็นบุญกิริยาวัตถุ การบูชาพระอุปคุตทำให้เกิดคุณค่าหลายประการ คือ คุณค่าต่อครอบครัว ชุมชน ศาสนา และสังคม ซึ่งสาธุชนนำหลักจริยธรรมนี้ไปปฏิบัติในวิถีชีวิตได้

Download

 
 
สงวนลิขสิทธ์โดยมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธ์ พ.ศ. ๒๕๓๗ 
พัฒนาและดูแลโดย : webmaster@mcu.ac.th 
ปรับปรุงครั้งล่าสุดวันพฤหัสบดี ที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕